Human resources (HR), atau sumber manusia, ialah fungsi dalam organisasi yang menguruskan segala hal berkaitan pekerja, daripada pengambilan dan gaji hingga latihan, prestasi dan kebajikan. Bagi pekerja, HR ialah pihak yang mengendalikan kontrak, cuti, faedah dan aduan. Bagi pencari kerja, HR ialah antara bidang kerjaya yang terbuka kepada graduan pelbagai latar belakang.
Walaupun hampir setiap syarikat mempunyai HR, ramai pekerja tidak pasti apa sebenarnya peranan HR, bila mereka patut menghubungi HR, dan apa hak mereka di bawah undang-undang buruh. Ada juga yang berminat menceburi bidang HR tetapi tidak tahu jawatan dan laluan kerjaya yang wujud.
Panduan ini menerangkan maksud dan fungsi human resources, hak pekerja yang berkaitan, cara berkomunikasi dengan HR, serta jawatan, kemahiran dan langkah untuk memulakan kerjaya dalam bidang HR.
JAWAPAN RINGKAS
Human resources (HR) ialah jabatan yang menguruskan pekerja: pengambilan, kontrak, gaji dan faedah, cuti, latihan, penilaian prestasi, hubungan pekerja, tatatertib dan pematuhan undang-undang seperti Akta Kerja 1955. Hubungi HR untuk urusan gaji, cuti, faedah, perubahan maklumat peribadi, dokumen seperti surat pengesahan majikan, atau aduan seperti diskriminasi dan gangguan. Kerjaya HR termasuk HR executive, recruiter, payroll executive, pegawai latihan, HR business partner dan HR manager.
Istilah human resources merujuk kepada dua perkara: tenaga kerja dalam sesebuah organisasi, dan jabatan atau fungsi yang menguruskan tenaga kerja tersebut. Dalam penggunaan harian di Malaysia, "HR" biasanya bermaksud jabatan sumber manusia.
Di syarikat besar, HR mungkin mempunyai beberapa unit khusus. Di syarikat kecil, tugas HR mungkin dipegang oleh seorang eksekutif, pengurus pentadbiran atau pemilik syarikat sendiri.
Fungsi utama human resources
Fungsi
Apa yang dilakukan
Contoh untuk pekerja
Pengambilan (recruitment)
Mengiklankan jawatan, menyaring calon, menyelaras temu duga dan tawaran kerja
Surat tawaran dan kontrak pekerjaan
Orientasi (onboarding)
Menyediakan dokumen, pendaftaran dan pengenalan kepada syarikat
Pendaftaran KWSP, PERKESO dan akaun gaji
Gaji dan faedah
Memproses gaji, caruman, PCB, elaun, insurans dan bonus
Slip gaji, Borang EA, tuntutan perubatan
Cuti dan kehadiran
Mengurus cuti tahunan, sakit, bersalin, paterniti dan kehadiran
Permohonan dan baki cuti
Latihan dan pembangunan
Merancang kursus, program kepimpinan dan pembangunan kerjaya
Latihan dalaman dan tajaan kursus
Pengurusan prestasi
Menyelaras penilaian prestasi, KPI dan kenaikan gaji
Penilaian tahunan dan bonus prestasi
Hubungan pekerja
Menangani aduan, konflik, tatatertib dan hubungan dengan kesatuan
Siasatan aduan, surat tunjuk sebab
Pematuhan undang-undang
Memastikan polisi selaras dengan undang-undang buruh dan keselamatan
Polisi cuti, waktu kerja dan gangguan seksual
Kebajikan dan budaya kerja
Program kesejahteraan, penglibatan pekerja dan aktiviti syarikat
Hari keluarga, program kesihatan mental
Pengakhiran perkhidmatan (offboarding)
Mengurus peletakan jawatan, notis, pampasan dan dokumen akhir
Surat pelepasan dan surat pengesahan perkhidmatan
HR dan hak anda sebagai pekerja
Sebahagian besar kerja HR adalah memastikan hak pekerja di bawah undang-undang dipatuhi. Antara peruntukan penting di bawah Akta Kerja 1955 (dengan pindaan yang berkuat kuasa 1 Januari 2023):
Perkara
Peruntukan
Waktu kerja
Maksimum 45 jam seminggu
Cuti bersalin
98 hari
Cuti paterniti
7 hari bagi pekerja lelaki yang berkahwin, tertakluk kepada syarat
Pengaturan kerja fleksibel
Pekerja boleh memohon perubahan waktu, hari atau tempat kerja, dan majikan perlu memberi jawapan bertulis dalam 60 hari
Diskriminasi
Pekerja boleh mengadu kepada Ketua Pengarah Tenaga Kerja tentang diskriminasi berkaitan pekerjaan
Gangguan seksual
Majikan wajib menyiasat aduan dan memaparkan notis kesedaran di tempat kerja
Gaji
Dibayar tidak lewat daripada hari ketujuh selepas tamat tempoh gaji, dan tidak kurang daripada gaji minimum
Gaji minimum ialah RM1,700 sebulan, dan Belanjawan 2027 mengumumkan kenaikan kepada RM2,000 mulai Jun 2027. Selain Akta Kerja, HR juga perlu mematuhi undang-undang seperti Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan 1994, Akta Antigangguan Seksual 2022 dan Akta Perlindungan Data Peribadi 2010.
TIP
Jika isu anda tidak diselesaikan oleh HR, anda boleh merujuk kepada Jabatan Tenaga Kerja untuk isu gaji dan syarat pekerjaan, atau Jabatan Perhubungan Perusahaan untuk tuntutan buang kerja tidak adil.
Bila perlu menghubungi HR?
Situasi
Contoh
Gaji dan potongan
Gaji tidak tepat, potongan KWSP atau PCB tidak betul, elaun tidak dibayar
Cuti
Baki cuti, cuti bersalin, cuti tanpa gaji, cuti belajar
Faedah
Tuntutan perubatan, insurans, elaun perjalanan
Dokumen
Surat pengesahan majikan, Borang EA, surat pelepasan
Perubahan peribadi
Alamat, akaun bank, status perkahwinan, waris
Isu tempat kerja
Konflik, beban kerja melampau, diskriminasi, gangguan
Kerjaya
Latihan, pertukaran jabatan, kenaikan pangkat
Cara berkomunikasi dengan HR secara berkesan
Tulis secara jelas dan ringkas. Nyatakan isu, tarikh, pihak terlibat dan apa yang anda mahukan.
Sertakan bukti seperti slip gaji, e-mel atau mesej yang berkaitan.
Gunakan saluran rasmi, seperti e-mel atau portal HR, supaya ada rekod bertulis.
Saya ingin mendapatkan penjelasan tentang slip gaji Oktober 2026. Elaun perjalanan sebanyak RM200 tidak dibayar, dan terdapat potongan RM150 berlabel "lain-lain" yang saya tidak pasti tujuannya.
Bersama ini saya lampirkan salinan slip gaji Oktober dan September untuk rujukan. Mohon semakan dan penjelasan daripada pihak Puan.
Kebanyakan syarikat kini menggunakan Sistem Maklumat Sumber Manusia (HRIS) atau aplikasi HR. Melalui sistem ini, pekerja biasanya boleh:
Memohon dan menyemak status cuti.
Memuat turun slip gaji dan Borang EA.
Mengemukakan tuntutan perubatan atau perjalanan.
Mengemas kini maklumat peribadi.
Melihat polisi syarikat dan rekod latihan.
Kerjaya dalam bidang human resources
Jawatan
Tugas utama
Tahap
HR assistant atau HR admin
Rekod pekerja, dokumen, kehadiran
Permulaan
HR executive
Pengambilan, onboarding, cuti, faedah dan pertanyaan pekerja
Permulaan hingga pertengahan
Recruiter atau talent acquisition
Mencari dan menyaring calon, menyelaras temu duga
Permulaan hingga pertengahan
Payroll executive
Gaji, caruman KWSP, PERKESO, SIP dan PCB
Permulaan hingga pertengahan
Pegawai latihan (L&D)
Merancang dan menilai program latihan
Pertengahan
Compensation and benefits
Struktur gaji, insentif dan faedah
Pertengahan hingga kanan
Industrial relations
Tatatertib, kesatuan sekerja, perjanjian kolektif
Pertengahan hingga kanan
HR business partner
Menasihati pengurusan jabatan tentang isu orang dan organisasi
Kanan
HR manager atau HR director
Strategi HR dan pengurusan pasukan
Kanan
Semak julat gaji setiap jawatan HR di pasaran semasa dengan Semak Gaji Maukerja.
Cara memulakan kerjaya dalam HR
Dapatkan kelayakan asas: diploma atau ijazah dalam pengurusan sumber manusia, pengurusan perniagaan, psikologi atau bidang berkaitan.
Dapatkan pengalaman praktikal: latihan industri di jabatan HR sangat membantu. Cari jawatan internship.
Fahami undang-undang buruh asas: Akta Kerja 1955, KWSP, PERKESO dan PCB ialah perkara harian dalam HR.
Kuasai alat kerja: Excel, sistem HRIS dan platform pengambilan dalam talian.
Pertimbangkan sijil profesional HR untuk mempercepatkan perkembangan kerjaya.
Sediakan resume dan temu duga: pastikan resume mesra ATS dan latih jawapan dengan kaedah STAR.
KEMAHIRAN PENTING UNTUK KERJAYA HR
☐ Komunikasi dan kemahiran interpersonal
☐ Kerahsiaan dan integriti
☐ Ketelitian dalam dokumen dan angka gaji
☐ Pengetahuan undang-undang buruh
☐ Penyelesaian konflik dan rundingan
☐ Kemahiran Excel dan sistem HR
Ramai yang beralih ke HR daripada bidang pentadbiran, jualan atau psikologi. Jika anda bertukar bidang, lihat cara tulis resume untuk career switch.
Soalan lazim tentang human resources
Apakah maksud human resources?
Human resources (HR) atau sumber manusia ialah fungsi atau jabatan dalam organisasi yang menguruskan hal ehwal pekerja, termasuk pengambilan, gaji dan faedah, latihan, prestasi, hubungan pekerja dan pematuhan undang-undang buruh.
Apakah tugas HR dalam syarikat?
Tugas HR termasuk merekrut pekerja, menguruskan kontrak dan gaji, mengendalikan cuti dan faedah, menganjurkan latihan, menyelaras penilaian prestasi, menangani aduan dan tatatertib, serta memastikan syarikat mematuhi undang-undang seperti Akta Kerja 1955.
Adakah HR berpihak kepada majikan?
HR bekerja untuk organisasi, jadi peranannya ialah melindungi syarikat dan pekerja dengan memastikan layanan yang adil dan patuh undang-undang. Jika aduan anda tidak diselesaikan secara dalaman, anda boleh merujuk kepada Jabatan Tenaga Kerja atau pihak berkuasa berkaitan.
Apakah kelayakan untuk bekerja dalam HR?
Kebanyakan jawatan HR peringkat permulaan menerima diploma atau ijazah dalam pengurusan sumber manusia, pengurusan perniagaan, psikologi atau bidang berkaitan. Sijil profesional HR dan pengalaman latihan industri menambah kelebihan.
Apakah beza HR executive dan HR manager?
HR executive menguruskan tugasan harian seperti pengambilan, rekod pekerja dan gaji. HR manager merancang strategi, mengurus pasukan HR, menasihati pengurusan dan mengendalikan isu yang lebih kompleks seperti tatatertib dan hubungan industri.
Bolehkah saya membuat aduan gangguan seksual kepada HR?
Boleh. Di bawah Akta Kerja 1955, majikan wajib menyiasat aduan gangguan seksual yang diterima. Anda juga boleh memfailkan aduan kepada Tribunal Anti Gangguan Seksual di bawah Akta Antigangguan Seksual 2022.
Apa itu HRIS?
HRIS (Human Resource Information System) ialah sistem digital untuk menguruskan data pekerja, gaji, cuti dan prestasi. Pekerja biasanya boleh memohon cuti, memuat turun slip gaji dan mengemas kini maklumat peribadi melalui sistem ini.
