Maksud OSHA di Tempat Kerja: Hak, Tanggungjawab & Pindaan

Maksud OSHA di tempat kerja sering difahami sebagai "topi keselamatan dan kasut but" sahaja. Hakikatnya, Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan 1994 jauh lebih luas: ia menentukan apa yang majikan wajib lakukan untuk melindungi anda, apa yang anda sendiri wajib patuhi, dan apa hak anda bila keadaan kerja menjadi berbahaya.

Akta ini juga telah melalui perubahan terbesar sejak diperkenalkan. Pindaan yang berkuat kuasa pada 1 Jun 2024 meluaskan perlindungan kepada semua tempat kerja, memberi pekerja hak untuk keluar dari situasi berbahaya, dan menaikkan denda maksimum sepuluh kali ganda. Ramai artikel dalam talian masih menggunakan maklumat lama.

Panduan ini menerangkan maksud OSHA, perubahan utama melalui pindaan 2024, tanggungjawab majikan dan pekerja, peranan Penyelaras dan Pegawai KKP, penalti terkini, langkah yang boleh diambil jika tempat kerja tidak selamat, dan peluang kerjaya dalam bidang keselamatan.

Apa itu OSHA?

OSHA ialah singkatan bagi Occupational Safety and Health Act 1994, atau dalam Bahasa Melayu, Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan 1994 (Akta 514). Ia dikuatkuasakan oleh Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (JKKP) di bawah Kementerian Sumber Manusia.

Berbeza dengan undang-undang lama yang lebih menumpukan kepada kilang dan mesin, OSHA berasaskan prinsip pengawalseliaan kendiri. Ini bermakna, pihak yang mewujudkan risiko, iaitu majikan, bertanggungjawab mengenal pasti dan mengawal risiko tersebut, dengan kerjasama pekerja.

Objektif utamanya ialah:

• Melindungi keselamatan, kesihatan dan kebajikan pekerja.
• Melindungi orang lain, seperti pelawat dan orang awam, daripada risiko aktiviti kerja.
• Menggalakkan persekitaran kerja yang sesuai dengan keperluan fisiologi dan psikologi pekerja.

Perubahan besar melalui pindaan 2024

Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (Pindaan) 2022 diwartakan pada 16 Mac 2022 dan berkuat kuasa pada 1 Jun 2024. Pada tarikh yang sama, Akta Kilang dan Jentera 1967 dimansuhkan. Antara perubahan paling penting:

Siapa dan tempat kerja apa yang dilindungi

Selepas pindaan, OSHA terpakai kepada semua tempat kerja di seluruh Malaysia, termasuk pejabat, kedai, restoran, sekolah, hospital, tapak pembinaan, kilang dan agensi kerajaan.

Pengecualian hanya diberikan kepada:

• Pekerjaan domestik, seperti pembantu rumah.
• Angkatan tentera.
• Pekerjaan di atas kapal tertentu yang dikawal selia di bawah undang-undang perkapalan.

Akta ini bukan sahaja melindungi pekerja tetap, tetapi juga pekerja kontrak, sambilan, pelatih dan pekerja kontraktor yang bekerja di premis anda.

Tanggungjawab majikan di bawah OSHA

Seksyen 15 OSHA mewajibkan majikan memastikan, setakat yang praktik, keselamatan, kesihatan dan kebajikan semua pekerja. Dalam praktiknya, ia bermaksud:

Pentaksiran risiko biasanya dijalankan menggunakan kaedah yang dikenali sebagai HIRARC, iaitu Pengenalpastian Hazad, Pentaksiran Risiko dan Kawalan Risiko. Langkah kawalan pula disusun mengikut keberkesanan: hapuskan bahaya dahulu, gantikan dengan yang kurang berbahaya, gunakan kawalan kejuruteraan, kawalan pentadbiran, dan PPE sebagai langkah terakhir.

Hak dan tanggungjawab pekerja

Hak pekerja

• Bekerja dalam persekitaran yang selamat dan sihat, setakat yang praktik.
• Menerima maklumat, latihan dan PPE yang sesuai dengan risiko kerja.
• Mengeluarkan diri daripada bahaya hampir pasti yang boleh menyebabkan kematian atau kecederaan serius, di bawah Seksyen 26A, tanpa didiskriminasi atau dikenakan tindakan tatatertib.
• Melaporkan keadaan tidak selamat kepada majikan atau JKKP.

Tanggungjawab pekerja

• Menjaga keselamatan diri dan orang lain yang mungkin terjejas oleh tindakan anda.
• Bekerjasama dengan majikan dalam urusan keselamatan dan kesihatan.
• Memakai dan menggunakan PPE yang disediakan dengan betul.
• Mematuhi arahan dan prosedur keselamatan, termasuk menghadiri latihan.
• Tidak menyalahgunakan atau merosakkan peralatan keselamatan.

Pekerja yang gagal mematuhi kewajipan ini juga boleh dikenakan penalti di bawah akta. OSHA ialah tanggungjawab bersama, bukan hanya beban majikan.

Jawatankuasa, Pegawai dan Penyelaras KKP

Kegagalan melantik Penyelaras KKP bagi majikan dengan lima pekerja atau lebih boleh dikenakan denda sehingga RM50,000 atau penjara enam bulan. Bagi membantu perusahaan kecil dan sederhana mematuhi keperluan ini, NIOSH telah menawarkan tempat kursus Penyelaras KKP secara percuma melalui inisiatif tertentu. Semak tawaran terkini di laman NIOSH.

Penalti bila OSHA tidak dipatuhi

Selain denda, JKKP juga boleh mengeluarkan notis larangan untuk menghentikan aktiviti berbahaya serta-merta, seperti yang sering berlaku selepas kemalangan serius di tapak pembinaan dan kilang. Bagi syarikat, kos sebenar biasanya lebih besar daripada denda: pampasan, kehilangan produktiviti dan reputasi yang terjejas.

Apa yang perlu dibuat jika tempat kerja tidak selamat

1. Hentikan kerja jika bahaya hampir pasti berlaku, dan alihkan diri ke tempat selamat. Ini hak anda di bawah Seksyen 26A.
2. Laporkan segera kepada penyelia, Penyelaras KKP atau Pegawai KKP.
3. Rekod butiran: tarikh, lokasi, apa yang tidak selamat, dan gambar jika selamat untuk diambil.
4. Buat laporan bertulis kepada majikan jika laporan lisan tidak diambil tindakan.
5. Rujuk wakil Jawatankuasa Keselamatan dan Kesihatan jika ada.
6. Buat aduan kepada JKKP jika masalah berterusan selepas dilaporkan.

Laporan bertulis yang jelas dan berasaskan fakta melindungi anda dan rakan sekerja. Untuk panduan menulis surat dan e-mel rasmi, rujuk format surat rasmi.

OSHA dan peluang kerjaya anda

Pindaan OSHA 2024 telah meningkatkan permintaan untuk pekerja yang faham tentang keselamatan dan kesihatan pekerjaan. Setiap tempat kerja dengan lima pekerja atau lebih kini memerlukan sekurang-kurangnya seorang Penyelaras KKP, dan banyak industri memerlukan Pegawai KKP sepenuh masa.

Pengalaman dalam jawatankuasa keselamatan, latihan kecemasan atau pentaksiran risiko juga ialah nilai tambah dalam resume, walaupun anda bukan pegawai keselamatan. Terokai kerja kilang, peluang di hospital dan kerja kerajaan yang sering menekankan pematuhan keselamatan. Semasa temu duga, soalan seperti "Ceritakan bila anda menyedari risiko keselamatan" boleh dijawab dengan berkesan menggunakan kaedah STAR.

OSHA bukan sekadar senarai peraturan untuk majikan. Ia jaminan bahawa setiap orang berhak pulang ke rumah dengan selamat selepas bekerja. Kenali hak dan tanggungjawab anda, laporkan bahaya lebih awal, dan jangan teragak-agak untuk berhenti bila keselamatan nyawa dipertaruhkan.

Soalan lazim tentang OSHA

Apakah maksud OSHA?

OSHA ialah singkatan bagi Occupational Safety and Health Act 1994, atau Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan 1994 (Akta 514). Ia undang-undang utama di Malaysia yang mewajibkan majikan dan pekerja memastikan tempat kerja selamat dan sihat.

Bilakah pindaan OSHA berkuat kuasa?

Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (Pindaan) 2022 diwartakan pada 16 Mac 2022 dan berkuat kuasa pada 1 Jun 2024. Pada tarikh yang sama, Akta Kilang dan Jentera 1967 turut dimansuhkan.

Berapakah denda maksimum di bawah OSHA?

Selepas pindaan, pelanggaran kewajipan am majikan boleh dikenakan denda sehingga RM500,000, penjara sehingga dua tahun, atau kedua-duanya, iaitu sepuluh kali ganda berbanding had lama RM50,000.

Apa itu Penyelaras KKP?

Penyelaras Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (OSH Coordinator) ialah pekerja yang dilantik untuk menyelaras urusan keselamatan dan kesihatan di tempat kerja yang mempunyai lima orang pekerja atau lebih, jika tempat kerja itu tidak diwajibkan melantik Pegawai KKP.

Bolehkah saya enggan bekerja jika keadaan berbahaya?

Ya. Seksyen 26A memberi pekerja hak untuk mengeluarkan diri daripada situasi kerja yang mempunyai bahaya hampir pasti berlaku yang boleh menyebabkan kematian atau kecederaan serius. Majikan dilarang mendiskriminasi atau mengambil tindakan tatatertib terhadap pekerja yang menggunakan hak ini dengan alasan munasabah.

Adakah OSHA terpakai kepada pejabat dan sektor awam?

Ya. Selepas pindaan, OSHA terpakai kepada semua tempat kerja di seluruh Malaysia, termasuk perkhidmatan awam dan pihak berkuasa berkanun. Pengecualian hanya untuk pekerjaan domestik, angkatan tentera dan pekerjaan di atas kapal tertentu.

Bila jawatankuasa keselamatan dan kesihatan diwajibkan?

Di tempat kerja yang mempunyai 40 orang pekerja atau lebih, majikan diwajibkan menubuhkan Jawatankuasa Keselamatan dan Kesihatan.

Ke mana saya boleh membuat aduan keselamatan di tempat kerja?

Laporkan dahulu kepada penyelia, Penyelaras KKP atau Pegawai KKP. Jika tiada tindakan, anda boleh membuat aduan kepada Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (JKKP).

Bacaan berkaitan

• Cara Jawab Interview Guna STAR Method (Panduan Terkini)
• Surat Rasmi: Format Betul, Contoh & Template Sedia Guna
• Dah Apply Kerja? Ini Cara Chat HR & Follow Up Permohonan Kerja

Artikel ini ialah panduan umum berdasarkan Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan 1994 dan pindaannya yang berkuat kuasa 1 Jun 2024. Untuk keperluan khusus tempat kerja anda, rujuk JKKP atau pengamal KKP yang berdaftar.